خبرنگار، معمار تصاویر حماسی در جنگ روایتها
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ امروز نبرد اصلی، نبرد روایتها و جنگ شناختی است؛ میدانی که در آن، حقیقت باید نهفقط گفته شود، بلکه بهدرستی دیده، فهمیده و در ذهن جامعه ماندگار شود. در چنین صحنهای، خبرنگار صرفاً ناقل خبر نیست؛ او معمار تصویرهای ذهنی، سازنده انگارههای تازه و راوی حماسههای پنهان و آشکار یک ملت است.
استفاده هوشمندانه از ظرفیت رسانهای کشور برای دفاع از ایران اسلامی ضرورتی انکارناپذیر است
خبرنگاران در سالهای سخت اخیر و در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، تنها ثبتکننده رخدادها نبودند؛ آنان با مجاهدت حرفهای و ایمانی خود توانستند از دل رنج، مقاومت بسازند و از میان تهدید، امید بیافرینند. هنر بزرگ رسانه در آن دوران و امروز نیز همین است که واقعیت را بهگونهای روایت کند که نه در سطح خبر، بلکه در عمق ذهن و احساس جامعه اثر بگذارد. این همان جایی است که خبرنگار با خلق تصاویر و انگارههای بدیع و حماسی، به حافظه تاریخی یک ملت شکل میدهد.
یکی از مهمترین الزامات امروز جامعه رسانهای، همبستگی، وحدت کلمه و مسئولیتپذیری در قبال ایران اسلامی است. رسانهها و دستگاههای اجرایی، هر یک با نقش و مسئولیت متفاوت، در برابر یک هدف مشترک قرار دارند؛ تقویت ایران، افزایش اعتماد عمومی و کمک به عبور جامعه از دشواریها و بحرانها.
این به معنای چشمپوشی از کاستیها و مشکلات نیست. اتفاقاً نقد منصفانه، دقیق و مسئولانه از ارکان سلامت جامعه و از مهمترین کارکردهای رسانه حرفهای است. اما میان «نقد سازنده» و «تخریب»، میان «شفافسازی» و «سیاهنمایی» و میان «مطالبهگری» و «حاشیهسازی» تفاوتی اساسی وجود دارد؛ تفاوتی که رسانه حرفهای آن را بهخوبی میشناسد.
جامعه امروز بیش از هر چیز به رسانهای نیاز دارد که هم مطالبهگر باشد و هم منصف؛ هم پرسشگر باشد و هم مسئول؛ هم ضعفها را ببیند و هم واقعیتهای مثبت را نادیده نگیرد. دشمن همانگونه که با ابزار نظامی به دنبال آسیب زدن به ملت ایران است، در عرصه رسانه نیز با تحریف واقعیتها، تولید روایتهای جعلی و جنگ روانی، میکوشد ذهنها را هدف بگیرد. اما در برابر این هجوم، خبرنگاران با روایت صحیح، مستند و مسئولانه، خط مقدم دفاع از حقیقتاند. آنان میدانند که هر تصویر، هر تیتر و هر گزارش میتواند یا به انسجام ملی کمک کند یا به پراکندگی و دوگانگی دامن بزند. از همین رو، مسئولیت رسانهای در این عصر، مسئولیتی صرفاً حرفهای نیست؛ یک وظیفه ملی و تاریخی است.
اهمیت روایت پیشرفت، به اندازه روایت مشکلات
ایران امروز، با وجود همه چالشها و دشواریها، سرشار از ظرفیتها، دستاوردها و حرکتهای امیدآفرین است. رسانه باید بتواند این واقعیتها را بدون اغراق و تبلیغزدگی، اما با دقت و انصاف روایت کند؛ همانگونه که باید مشکلات و مطالبات مردم را نیز با شجاعت و صراحت مطرح می کند. روایت درست از پیشرفت، تبلیغ نیست؛ بخشی از واقعیت جامعه و حق مردم برای دانستن است.
در این میان، استفاده هوشمندانه از ظرفیت رسانهای کشور برای دفاع از ایران اسلامی نیز ضرورتی انکارناپذیر است. امروز دفاع از کشور تنها در میدانهای سخت اتفاق نمیافتد؛ بخشی از این دفاع در عرصه افکار عمومی، فضای مجازی و میدان روایتها شکل میگیرد. رسانه ایرانی میتواند با اتکا به حقیقت، منطق، اخلاق و توان حرفهای خود، تصویری واقعی از ایران، مردم ایران و ظرفیتهای این سرزمین ارائه کند و اجازه ندهد روایتهای جعلی و تحریفشده جای واقعیت را بگیرند.
از این منظر، اخلاق رسانهای یک انتخاب تشریفاتی نیست؛ ضرورت ملی است. رعایت حرمت اشخاص، پرهیز از انتشار اخبار تأییدنشده، توجه به حقوق عمومی، حفظ آبروی افراد، تفکیک خبر از تحلیل، اصلاح خطاهای رسانهای و پرهیز از ایجاد التهاب بیدلیل، اصولی هستند که سرمایه اجتماعی رسانه را حفظ میکنند. اعتماد مردم، سرمایهای نیست که یکشبه ایجاد شود و نباید با یک تیتر شتابزده، یک خبر نادرست یا یک روایت غیرمسئولانه آسیب ببیند.
روز خبرنگار، روز تجلیل از قلمهایی است که میتوانند امید را در جامعه زنده نگه دارند
طبق پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی، حفظ انسجام ملی نخستین وظیفه فعالان رسانهای است. این تأکید، معنایی فراتر از یک توصیه دارد؛ یعنی خبرنگار باید در کنار بازتاب واقعیتها، مراقب باشد که روایت او به تضعیف سرمایه اجتماعی منجر نشود. رسانه امروز یکی از تعیینکنندهترین مؤلفههای قدرت ملی است و خبرنگار، یکی از اصلیترین بازیگران این میدان. او با خبر دقیق، تحلیل منصفانه و روایت مسئولانه، نهتنها به افزایش تابآوری اجتماعی کمک میکند، بلکه میتواند از دل رخدادهای دشوار، تصویری عزتمند و الهامبخش از ملت ایران بسازد.
در این میان، روایت دستاوردها و پیروزیهای میدانی نیروهای مسلح نیز بخشی از همین رسالت بزرگ است؛ رسالتی که باید با زبان مستند، حرفهای و در عین حال حماسی انجام شود. چراکه جامعه امروز بیش از هر چیز به روایتهایی نیاز دارد که ضمن بیان واقعیت، روح امید، اقتدار و پایداری را نیز زنده نگه دارند.
روز خبرنگار، روز تجلیل از قلمهایی است که میتوانند امید را در جامعه زنده نگه دارند، حقیقت را از میان هیاهوی شایعات آشکار کنند، فاصله میان مردم و مسئولان را کاهش دهند و در بزنگاههای تاریخی، روایتگر عزت، ایستادگی و پیشرفت ایران باشند.
روز خبرنگار، روز تجلیل از کسانی است که با قلم و دوربین خود، نهفقط خبر، بلکه تصویر میسازند؛ تصویری از مقاومت، از ایستادگی، از امید و از آینده. این حرفه، اگرچه در ظاهر با واژهها و تصاویر سروکار دارد، اما در حقیقت با ذهن، هویت و حافظه یک ملت پیوند خورده است. و چه افتخاری بالاتر از آنکه خبرنگار، راویِ حماسه و سازندهی انگارههای ماندگار یک ملت باشد.